کارت پستال از نگاهی دیگر

مقدمه

کارت پستال اثری تجسمی است، که به عنوان یک ابزار فرهنگی کوچک اما موثر به کار می‌رود. در بسیاری از نقاط دنیا، تصویر جاذبه‌های طبیعی، افتخارات ملی، فرهنگ و سنن بومی و نام آوران تاریخی به صورت کارت پستال منتشر و در اختیار مردم همان کشور و یا گردشگران قرار می‌گیرد که این امر بر غنای اطلاعاتی بینندگان در مورد موضوع خاص می‌افزاید.

حتی رشد سریع فناوری های نوین ارتباطی و گسترش روز افزون آن در جوامع بشری نیز نتوانسته است بر جایگاه اثر گذار این قاصدان کاغذی خللی وارد کند و از اقبال به آن بکاهد. چه این که پیام مصور، سند زنده‌ای از شرایط سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و عامل مطمئنی در جهت رساندن پیام تاریخ نیاکان به نسل حاضر و آیندگان می‌باشد.

کارت پستال از دیروز تا امروز

کارت پستال ها اولین بار توسط چینی ها برای آرزوی خوشبختی و تبریک سال نو استفاده شدند. بعدها مصری‌ها از پاپیروس برای ارسال اینگونه پیام‌ها استفاده کردند. در قرن 14 میلادی کاغذهای دست ساز در اروپا به عنوان کارت‌های تبریک رایج شد. آلمانی ها اولین ملتی بودند که کارت های تبریک سال نو و والنتاین خود را به صورت چاپ شده با استفاده از چوب های تراش خورده به عنوان کلیشه روش کارت های چاپی ابداع نمودند.

به هر حال در دهه 1850 میلادی با پیشرفت صنعت چاپ کارت های تبریک از کالاهایی بسیار گران قیمت به عنوان یک کالای عمومی در دسترس همگان قرار گرفت.سال 1843 میلادی اولین سالی بود که در شهر لندن توسط سر هنری کول با استخدام جان کالکت هرسلی برای طراحی کارت این صنعت به عنوان حرفه در آمد. در سال 1860 شرکت هایی مانند کیت گرین وی و والتر کراین به صورت حرفه ای شروع با طراحی و انتشار کارت نمودند.

با فرا رسیدن سال 1930 طراحی و چاپ کارت های تبریک به صورت کاملاً حرفه ای در آمده و مراحل پیشرفت را به انتها رساندند.

اما در فرهنگ لاروس برای تعریف کارت پستال این گونه آمده است : کارتی که یک طرف آن عکس یا تصویر باشد و طرف دیگر آن متن یا موضوع اما کارت پستال‌ها فقط برای این به وجود نیامده اند، که برای تبریک یک جشن یا عید به کسی باشد ،کارت پستا‌ل‌ها آثار تجسمی سیار هستند. آثاری که در شهرها و کشورهای مختلف بین افراد دست به دست می‌شوند و اطلاعاتی را به این ترتیب منتقل می‌کنند. تاریخ ورود کارت پستال به کشورمان دقیقا مشخص نیست، اما محققان احتمال می‌دهند از قرن سیزدهم قمری و از همان زمان که نقل و انتقالات پستی در جهان و ایران رایج شد، کارت پستال‌ها هم ایجاد شدند درواقع، بعد از پیشرفت عکاسی در ایران و چاپ اولین کارت پستال ها در اروپا ، از سال 1877 تهیه کارت پستال در ایران نیز بصورت محدود و خصوصی رایج شد.

یک کارت استاندارد معمولاً بر روی یک کاغذ یا مقوای با کیفیت بالا چاپ می شود و معمولاً به شکل تا شو همراه یک تصویر زیبا بسته به موضوع کارت و یک پاکت هم اندازه می باشد. گاهی اوقات کارت ها با وسایل تزیینی مانند بند طلایی ، روبان تزیینی براق نیز ساخته می شوند.

برای نمونه به معرفی برخی کارت پستال ها می پردازیم :

کارت های سالگرد : تبریک تولد، ازدواج و...

روز های مقدس : تبریک سال نو خورشیدی ، اعیاد مذهبی ، عزا داری ها و ...

وقایع دوست داشتنی : به دنیا آمدن کودک ، ازدواج ، تبریک فارق التحصیلی و ...

همدردی : آرزوی بهبودی ،تاسف برای از دست رفتن عزیز ، آگهی تسلیت و ...

مسائل شخصی : تشکر ، عذر خواهی ، فکر کردن به او ، دوستی و عشق و ...

ایرانیانی که به خارج سفر کرده بودند برای دوستان و نزدیکان خویش از اروپا کارت پستال می فرستادند و حتی برخی از رجال و سلاطین قاجار نیز در مراسلات و نامه نگاری با ایران از کارت پستال بهره برده اند .

استفاده از کارت پستالهای مصور نه تنها در سرتاسر ایران بلکه به نقاط مختلف جهان نیز ارسال میشداولین کارت پستالها با تمبر ناصرالدین شاه با قیمت 2 شاهی و نصفه یکشاهی الصاق شده و در معرض فروش گذارده شد. امااین روزها کارت تبریک ها با ظاهر زیبا و هنری و مزین به جواهرات ، گاهی مبالغی در حدود 50 هزار تومان نیز پیدا می کنند.

به هر روی ،این روزها ما کمتر از کارت پستال استفاده می‌کنیم،فی الواقع امروزه در کشور ما کارت پستال از چندان اهمیتی برخوردار نیست.

کارکردهای گوناگون کارت پستال

اما این قاصدان کاغذی درممالک دیگر هنوز هم مورد توجه هستند. هنوز در بسیاری از کشورهای دنیا، دیدنی‌ها و زیبایی‌هایشان را به صورت کارت پستال منتشر می‌کنند و در اختیار مردم همان کشور یا گردشگران می‌گذارند.در بسیاری از این کشورها با وجود برخورداری از تکنولوژی های نوین ارتباطی شاهد هستیم در مناسبت هایی مانند اعیاد، تولد ،سالگرد ازدواج و... افراد مقید هستند برای یکدیگر کارت پستال ارسال کنند و حتی تا سالیان متمادی از آنها نگهداری می کنند. شرکت های هال مارک کاردز و آمریکن گریتینگز بزرگترین سازنده های کارت های تبرک در جهان هستند. فقط در انگلیس هر ساله حدود یک میلیارد پوند صرف کارت تبریک می شود که بطور متوسط هر شخص در سال 55 کارت ارسال می نماید.

امروزه هنرمندانی هستند که فعالیت خود را به خلق کارت پستال معطوف کرده‌اند و دولت‌هایی وجود دارند که روی کارت پستال به عنوان یک ابزار فرهنگی کوچک اما موثر سرمایه‌گذاری می‌کنند.

به جز کارت پستال‌های شهری که عمده‌ترین و رایج‌ترین نوع کارت پستال در کشور ما هستند، انواع مختلفی ازکارت پستال‌های مختلف وجود داشته و داردکه می‌توانند درباره تاریخ، جغرافیا، سیاست و فرهنگ هر جامعه ای به ما اطلاعات بدهند.

اما کارت پستال‌ها می‌توانند برای مطالعات تحقیقاتی و پژوهشی استفاده شوند چون آنها گویای نکات متعددی درباره دوره تاریخی خودشان هستند. همچنین کارت پستال امکانی است برای هنرمندان همه رشته‌ها از جمله عکاس‌ها، نقاش‌‌ها، گرافیست‌ها و ... که در قالب اثری ساده و بی‌پیرایه بخشی از تاریخ زمان خود را روایت کنند و آن را در جریان زندگی و پویایی ارتباط‌های انسانی بیاندازند.

از دید رسانه‌ای می‌توان به کارت پستال‌ها به عنوان یک رسانه‌ی تصویری نگاه کرد. رقابت کارت پستال با سینما و تلویزیون و سایر رسانه‌ها با توجه به قدمت دیرینه‌ی کارت پستال، کاربرد راحت و ساده آن، امکان دسترسی آسان به کارت پستال نسبت به سایر رسانه‌ها و... این وسیله‌ی نمادین هنری را بیش از پیش ارزشمند می‌کند و لزوم بررسی روشمند و استاندارد کارت پستال‌ها رانمایان می‌سازد.

نقش پست در گسترش فرهنگ استفاده از کارت پستال

از نگاه پستی، کارت پستال به عنوان یکی از مرسولات پستی محسوب شده که به منظور مکاتبات کوتاه و مختصر مورد استفاده قرار می‌گیرد و با توجه به نقش موثر شبکه پستی در گسترش ارتباطات انسانی که به شدت مد نظر رییس جمهور محترم نیز می باشد در راستای فرهنگ‌سازی برای استفاده بهینه از این شبکه گام‌های مؤثری برداشته است .

از طرفی با توجه به رشد چشمگیر و روز افزون تکنولوژی وسایل ارتباط جمعی، اقبال عمومی برای استفاده از سرویس‌های نوین که بر بستر اینترنت قابلیت اجرا دارند افزایش یافته و به این ترتیب صنعت پست وارد مرحله نوینی از چرخه حیات خود شده و خدمات جدیدی را در حوزه فعالیت‌های خود و نیز نیاز بازار عصر جدید تعریف و ارائه می نماید.

ارایه سرویس اینترنتی قبول سفارش کارت پستال در همین راستا صورت گرفته ومشتریان می توانند با مراجعه به پرتال شرکت پست با روشی بسیار ساده و آسان از طریق فضای مجازی و بدون مراجعه حضوری به مراکز پستی کارت پستال مورد نظر خود را انتخاب و با درج مطالب خود به آدرس افراد مورد نظرشان ارسال نمایند. در واقع این سرویس تلفیقی است از تکنولوژی الکترونیکی و کارت پستال های فیزیکی که با استفاده از آن علاوه برکاهش هزینه های رفت و آمد و سهولت دسترسی به اقلام مورد نظر در احیاء فرهنگ استفاده از کارت پستال گام موثری برداشته خواهد شد.

سامانه ثبت سفارش الکترونیکی کارت پستال

سامانه www.ecard.post.ir وب سایت اینترنتی است که متقاضیان از اقصی نقاط دنیا می توانند با مراجعه به آن، بر اساس مناسبت ها و ایام خاص از میان کارت پستال‌های متنوع و زیبا و یا با بارگذاری عکس های دلخواه خود ، کارت مورد نظر را انتخاب (تهیه) نموده و هزینه های آن را بصورت الکترونیکی و آنلاین پرداخت نمایند. سفارشات ثبت شده توسط واحدهای پستی بررسی و کارت پستال های کاغذی (فیزیکی) بر اساس سفارش کاربران آماده سازی و در نشانی گیرندگان توزیع می گردد. با این اقدام علاوه بر احیاء فرهنگ مکاتبه و ارسال پیام فیزیکی که دارای اثر گذاری به مراتب بالاتری نسبت به پیامهای الکترونیکی است، نیاز و اشتیاق کاربران محیط های مجازی نیز مورد توجه قرار گرفته و تامین گردیده است . در این سامانه این امکان وجود دارد که هموطنان مقیم خارج از کشور برای بستگان و آشنایان خود در ایران کارت سفارش داده و ارسال نمایند. همچنین این امکان فراهم گردیده تا هموطنان در داخل کشور نیز برای عزیزانشان در سایر کشور ها کارت ارسال نمایند.

از سوی دیگر شرکتها و دستگاههای دولتی و خصوصی می توانند در ایام و مناسبتهای خاص و یا در زمان برگزاری جشنواره ها ، همایش‌ها و کارگاه‌های آموزشی از این سامانه جهت ارسال دعوت نامه های خود استفاده نمایند. )سفارشات انبوه.( همچنین امکان درج مهر و یا امضای به صورت عکس در انتهای پیام‌های ثبت شده برای مشتریان وجود دارد.

امیرهوشنگ فکرت‌نژاد